Ai
cũng biết thơ là sản phẩm, là đứa con tinh thần của người sáng tạo. Với mong muốn
sự ra đời tròn trịa, khỏe khoắn để mang lại ấn tượng lâu bền với người thưởng
thức. Để có được khát vọng ấy thật khó nhưng không phải không làm được.
Rất nhiều tham luận ở đề
tài này cũng như người thơ mỗi ý tham luận đều mang cảm nhận cá thể. Giải pháp
có thể khác nhau nhưng cùng chung mục đích là góp một phần cho thơ, góp ý cho
những người đang muốn đến với thơ.
Để có được một bài thơ đầy
quyến rũ điều cần biết đầu tiên đó là quyền năng và vẻ đẹp của thơ bằng sự
thiêng liêng và thánh thiện. Hiểu được thơ chính là chìa khóa giải mã mọi ngôn
ngữ của muôn loài vạn vật.
Nhờ có thơ ta nghe được tiếng
sao rơi, tiếng thì thầm của gió, tiếng gào thét của mưa. Nhờ có thơ ta cảm nhận
được muôn điệu âm thanh của côn trùng. Thơ cho ta thấy mùa thu sắc vàng, mùa hè
sắc đỏ, đông ấm , xuân phai.
Thơ gắn kết nỗi buồn, tái tạo
niềm vui, khám phá vẻ đẹp tiềm ẩn ở chính tâm hồn người viết. Thơ còn phải là
nguồn sáng để thức gọi giúp người đọc tìm thấy sự kì diệu ở bản ngã của chính
họ.
Để
có được bài thơ hay, không thể tùy tiện nghĩ gì viết nấy, biết tinh lọc và
chưng cất. Phải công phu " đổ mồ hôi, sôi nước mắt " " gạn đục
khơi trong" " đãi cát tìm vàng" phải cần mẫn như một người thợ
đập đá để tìm bích ngọc.
bài thơ hay bắt đầu từ cảm
xúc và kết thúc bằng kỹ năng. Đừng quá câu nệ về những cụm từ, cú pháp, thi tứ,
thi hứng, vần điệu...Chỉ cần hiểu nôm na rằng:
một bài thơ phải giàu
hình ảnh, phải biến hóa cho hình ảnh thật sinh động như những vũ điệu. Một chút
nắng vàng có thể gợi nhớ mùa thu nhưng không phải là mùa thu phải có thêm trăng
thanh, gió mát. Có đắm đuối, u hoài. Có ngất ngay rạo rực.
Biết tung tẩy ngôn từ làm cho
trăng rung, núi ngã; làm cho sóng múa mây ngừng.
Làm sao để thơ dễ ngâm nga, có thể diễn lên bằng khúc
hát dễ ngấm, dễ nhớ người ta gọi đó là nhạc tính trong thơ ( chính là vần điệu
)
Khi người thơ đã chọn thể
loại phải chấp nhận nó như một cuộc chơi, tuân thủ nghiêm ngặt vần điệu, không
quá dễ dãi với mình. Muốn cách tân biến thể cũng cần có khuôn khổ. Phá vỡ đi là
phá vỡ vẻ đẹp trường tồn, phá vỡ dự mê thiêng của thể loại.
Biết xét đoán và tưởng tượng.
xét đoán là thực, tưởng tượng là tìm cái thần trong thực. tả sông hồng không
chỉ có sắc đỏ bởi dòng sông ngắn dốc độ chảy cuồn cuộn mang nhiều phù sa. Người
thơ vẫn nhìn thấy sự xanh xám trong sắc đỏ.
Tuy nhiên không tưởng tượng
viễn vông, vô căn cứ. Tìm được khoảnh khắc của hiện thực là được xem như tưởng
tượng ( Trăng hồng , trăng trắng, trăng bạc, trăng ngời, trăng ngã...) Đó là
khoảnh khắc của hiện thực.
Có câu nói: " ... Nhà
văn nói láo..." xem ra cũng không ngoa. Một bài thơ hay chính là sự thêm
thắt phóng đại để nó sinh động hơn, tươi tắn hơn, buồn đau hơn.
Biết sáo mòn cường điệu nhưng
không được rỗng" có bột mới gột nên hồ" nước lã đem đun mãi sẽ
bay hơi hết.
Tiếng
việt vốn giàu hình ảnh, hãy dùng cho hết rồi hãy vay mượn lai căng cũng không
muộn. Một chút vàng thôi cũng đã được thể hiện ( vàng chóe, vàng hoe, vàng rực,
vàng cháy, vàng ruội...) cần gì phải tìm ở đâu.
Còn
nữa, thơ phải tịnh tâm , phải đắm đuối, phải mê điên, nghiêng ngã loại bỏ tạp ô
của nhân tình thế thái, làm bạn với người, làm duyên với nắng, làm tình với
trăng. Thét gào quay cuồng với mưa nguồn suối lũ, với sóng xô biển giận, với
bão tố cuồng phong. Rã rời hoang lạc với mọi cung bậc của cảm xúc. Buồn phải
buồn đến tận cùng để khi chết hồn không lìa khỏi xác. Vui phải vui đến tuyệt
đỉnh để không ngừng thèm khát vô biên.
Ngĩa là : điên điên, dại dại,
đần đần , khôn khôn sống khác người bình thường " Người thơ không thể là
người bình thường nếu không thế không thể là người thơ".
Vài dòng tản mạn mà đã quá lê thê mệt tai bạn đọc xin
được lượng thứ.
LH